आमच्या स्वयंपाकघरातून

वाचण्यासारखं काही

महाराष्ट्रीय गोडधोड, त्यामागचे सण आणि परंपरा यांवरचे छोटे लेख. आम्ही जसा स्वयंपाक करतो, तसंच लिहिलं आहे, सावकाश आणि आपुलकीने.

पितळी ताटात प्रसाद म्हणून मांडलेले उकडीचे मोदक आणि सोनेरी लाडू, शेजारी झेंडूचं फूल

निवडक लेख20 जुलै, 20267 मिनिटांचं वाचनगणेश चतुर्थीचा प्रसाद: बाप्पाला मोदक का आवडतो, नैवेद्याला 21च का?बाप्पाला मोदक का आवडतो? नैवेद्याला नेमके 21च का? आणि घरातली पूजा जगातल्या सगळ्यात मोठ्या रस्त्यावरच्या उत्सवांपैकी एक कशी झाली, तीही पुण्यातून? गणेश चतुर्थीच्या गोडव्याच्या या गोष्टी, नीट सांगितलेल्या.लेख वाचा →

पितळी ताटात गोल शेंगदाणा लाडू, शेजारी भाजलेले शेंगदाणे आणि गुळाचा खडा

14 सप्टेंबर, 20265 मिनिटांचं वाचनशेंगदाणा लाडू: ब्राझीलचा दाणा उपवासाच्या ताटात कसा पोचला?शेंगदाणा इथला नाही. शिवाजी महाराजांच्या जन्माआधी तो जहाजातून समुद्र ओलांडून आला, आणि आमच्या सगळ्यात कडक परंपरेत सरळ चालत शिरला. एक परदेशी दाणा उपवासाच्या दिवसाचा लाडू कसा झाला, त्याची ही गोष्ट.

लोखंडी कढईत तुपात भाजलं जाणारं बेसन आणि ढवळणारा लाकडी उलथा

5 ऑगस्ट, 20265 मिनिटांचं वाचनबेसन भाजतानाचा तो गंध: मंद आचेवर लाडवात नेमकं काय घडतं?तो क्षण प्रत्येक मराठी घराला माहीत आहे. गरम तुपात बेसन पडतं, आणि काही मिनिटांत अख्ख्या घराला कळतं, लाडू होणार आहेत. त्या कढईत नेमकं काय घडतं, तिथे घाई का चालत नाही, आणि निवांत भाजलेला लाडू ओळखायचा कसा, ते सगळं इथे.

बाळाच्या मऊ दुपट्याशेजारी स्टीलच्या डब्यातले डिंक आणि मेथीचे लाडू

5 ऑगस्ट, 20266 मिनिटांचं वाचनबाळंतिणीसाठी डिंक आणि मेथीचे लाडू: महाराष्ट्राची जुनी रीतलेक बाळाला घेऊन माहेरी येते, तेव्हा घरातल्या कोणाच्या तरी मनात पहिला विचार आजही तोच असतो: लाडू करायला हवेत. बाळंतिणीच्या लाडवाची ही गोष्ट, प्रत्येक मराठी कुटुंबाला ओळखीची असलेली मायेची रीत.

अर्धं झाकण उघडलेल्या स्टीलच्या डब्यातले लाडू

5 ऑगस्ट, 20265 मिनिटांचं वाचनघरगुती लाडू किती दिवस चांगले राहतात? साठवणीची खरीखुरी माहितीना प्रिझर्व्हेटिव्ह, ना कोल्ड स्टोरेज, तरी नीट केलेला लाडू आठवडे टिकतो. आम्ही बनवत असलेल्या प्रत्येक लाडवाचं खरं आयुष्य, आमच्याच स्वयंपाकघराच्या अनुभवातून, आणि फरक घडवणाऱ्या साठवणीच्या साध्या सवयी.

पितळी ताटात दोन रांगांत मांडलेले सहा लाडू, तागावर आणि गडद लाकडी टेबलावर

5 ऑगस्ट, 20266 मिनिटांचं वाचनकोणासाठी कोणता लाडू: आमच्या सहाही लाडवांची ओळखसहा लाडू, सहा स्वभाव. एक क्लासिक, एक नरम, एक ताकदीचा, एक थंडीतला. आजी-⁠आजोबांसाठी, मुलांसाठी की स्वतःसाठी, कोणासाठी कोणता लाडू न्यायचा याची ही ओळख.

तेवत्या दिव्याशेजारी पितळी ताटात मांडलेले बेसन लाडू

20 जुलै, 20266 मिनिटांचं वाचनप्रत्येक मराठी सणाच्या केंद्रस्थानी लाडू का असतो? दिवाळी फराळ ते बाप्पाचा प्रसादलाडू वाटतो त्याहून खूप जुना आहे. पहिला लाडू एका प्राचीन वैद्याने वळला, आणि राजांनी त्याला आपल्या ज्ञानकोशांत लिहून ठेवलं. हा छोटा गोल गोडवा प्रत्येक मराठी सणाचा केंद्रबिंदू का आहे, त्याची ही गोष्ट.

पितळी ताटांमध्ये मांडलेला लाडू, चकली, चिवडा आणि करंजीचा दिवाळी फराळ

20 जुलै, 20267 मिनिटांचं वाचनदिवाळी फराळाची संपूर्ण यादी: डब्यात काय असतं आणि का?फराळ हा शब्द आला फलाहारातून, म्हणजे मुळात उपवासाचं अन्न. तोच शब्द मराठी वर्षातल्या सगळ्यात भरगच्च थाटाचं नाव कसा झाला? दिवाळी फराळाचा डबा, त्याचा हजार वर्षांचा सण आणि त्यातले पदार्थ, एकेक करून.

नाचणी आणि मेथी दाण्यांसोबत कापडावर मांडलेले नाचणी, मेथी व डिंक लाडू

20 जुलै, 20266 मिनिटांचं वाचननाचणी, मेथी आणि डिंक लाडू: आजीच्या काळापासूनचे हिवाळ्याचे लाडूसुपरफूड हा शब्द यायच्या कितीतरी आधी, मराठी आजी ऋतू बघून आणि माणूस बघून कोणता लाडू वळायचा ते ठरवायची. नाचणी, मेथी आणि डिंक लाडवांमागची परंपरा, 3000 वर्षांपूर्वीच्या दख्खनच्या नाचणीपासून आयुर्वेदाच्या जुन्या ग्रंथांतल्या हिवाळ्याच्या नियमापर्यंत.